Szlakiem Riese – Gra terenowa w Górach Sowich z historią w tle

Miniony weekend znów udało mi się spędzić w Górach Sowich w kompleksie Riese. Dwa dni obfitowały w dobrą zabawę i sporą dawkę wiedzy o sowiogórskim Olbrzymie. No i pierwszorzędne towarzystwo. Pierwszego dnia organizatorzy przygotowali grę, …

Szlakiem Riese – Gra terenowa w Górach Sowich z historią w tle Przeczytaj

Sztolnie i kopalnie – podziemny świat

Co to takiego sztolnia? Według definicji z Wikipedii Sztolnia to wyrobisko korytarzowe, o małym przekroju poprzecznym, drążone w górotworze ze zbocza góry, poziomo lub pod niewielkim wzniosem w głąb góry do złóż kopaliny użytecznej.

I ta prosta definicja w zasadzie oddaje sedno sprawy. Przede wszystkim sztolnie i kopalnie, w odróżnieniu od jaskini, to wytwór człowieka. Najczęściej były wykonywane jako część kopalni. Miały doprowadzić górników do złóż surowców naturalnych. Są też takie, które po obróbce i przystosowaniu miały służyć jako obiekty o znaczeniu militarnym. Jednym z ciekawszych takich obiektów w Polsce są korytarze kompleksu Riese w Górach Sowich.

Ze względu na główne zadanie sztolnie dzielimy na:

  • poszukiwawcze;
  • udostępniające;
  • eksploatacyjne.

Ze względu na funkcję sztolnie dzielimy na:

  • odwadniające;
  • wentylacyjne;
  • robocze;
  • komunikacyjne;
  • transportowe;
  • badawcze;
  • pilotowe;
  • hydrotechniczne;
  • kanalizacyjne;
  • doświadczalne;
  • szkoleniowe

Górnictwo na Dolnym Śląsku

Na początek kilka słów o korytarzach podziemnych typowo górniczych, czyli kopalniach. Kopalni jest dość dużo w górskich rejonach województwa dolnośląskiego. Udokumentowana historia górnictwa na tych ziemiach sięga 800 lat wstecz. Z racji odległości to właśnie tam bywam najczęściej. I to właśnie tam od wielu stuleci eksploatowane są bogactwa skrywane we wnętrzu ziemi. A jest czego szukać.

W dolnośląskich kopalniach wydobywano między innymi:

  • Złoto,
  • rudy srebra,
  • rudy ołowiu,
  • rudy miedzi,
  • rudy cyny,
  • węgiel kamienny,
  • arsen,
  • kobalt.

Kopalnie złota na Dolnym Śląsku

Na Dolnym Śląsku bardzo duże znaczenia miało wydobycie złota. Tutejsze złoża były stosunkowo bogate. Początkowo wydobywano je z dna rzek i potoków. Od XIII wieku rozpoczęła się typowo górnicza eksploatacja tego kruszcu w kopalniach. Dzisiaj w Złotym Stoku można zwiedzać jedną z większych tego typu kopalni. Wydobywano tam złoto, ale również arsen. Złoto wydobywano także między rzekami Kaczawą a Bobrem w rejonie Lwówka, Złotoryi, Mikołajowic i Bolesławca.

Wydobycie srebra na Dolnym Śląsku

Złoża srebra na Dolnym Śląsku nie były zbyt bogate. Wydobywano je w kopalniach w okolicach Boguszowa, Jabłowa, Dziećmorowic, Bystrzycy Górnej, Srebrnej Góry, Janowic Wielkich, Karpacza i Kowar. Wydobywano je właściwie w tych samych miejscach, gdzie wydobywano również rudy ołowiu.

Kopalnie miedzi w rejonach górskich Dolnego Śląska

Obecnie główną firmą wydobywającą miedź w Polsce jest oczywiście KGHM. Jednak na terenie województwa dolnośląskiego rudę tego metalu wydobywano już na początku XIV wieku. Pierwsze zapiski dotyczące tego faktu pochodzą z 1310 i 11 roku. . Zagłębiem miedziowym była między innymi miejscowość Miedzianka (dzisiaj słynąca z lokalnego browaru). Miedź wydobywano także w okolicach Ciechanowic, Radzimowic i Czarnowa.

Węgiel kamienny na Dolnym Śląsku

Węgiel kamienny wydobywano na Dolnym Śląsku w okolicach Wałbrzycha i Nowej Rudy. Dziś znajdują się tam zabytkowe kopalnie, które można zwiedzać. Kopalnia w Nowej Rudzie i Stara Kopalnia w Wałbrzychu to punkty obowiązkowe do zwiedzenia dla każdego miłośnika podziemi i górnictwa.

Poszukiwania i wydobycie uranu na Dolnym Śląsku

Uranu na Dolnym Śląsku poszukiwano już w latach dwudziestych minionego wieku. W czasie II Wojny Światowej minerału tego poszukiwali Niemcy. Tuż po wojnie tematem zainteresowali się Rosjanie. Pozostałości po tych poszukiwaniach i wydobyciu jest dość sporo. Największe z nich są kopalnie w okolicach Kowar. Kopalnie te są udostępnione do zwiedzania. Jest też sporo pozostałości po poszukiwaniach i wydobyciu uranu w Karkonoszach (okolice Szklarskiej Poręby) i w Górach Sowich (okolice Głuszycy). Ciekawostką może być też dawny zakład R-1 w Kowarach, w którym przerabiano rudę uranu na koncentrat. Stąd wędrował on do Wielkiego Brata zza wschodniej granicy. Na blogu znajdziecie kilka wpisów dotyczących takich obiektów.

Obiekty militarne pod ziemią

Chodniki podziemne bito nie tylko w celu pozyskania surowców naturalnych. W okresie II Wojny Światowej w Górach Sowich budowano chyba najbardziej znany tego typu obiekt na obecnych ziemiach Polskich. Mowa oczywiście o Kompleksie Riese, czyli Olbrzym. Kompleks ten miało tworzyć kilka obiektów podziemnych zlokalizowanych w obrębie Masywu Włodarza i okolicznych gór. Budowano go przy pomocy specjalistycznych firm górniczych przy wykorzystaniu pracy niewolniczej. Na terenie budowy od jesieni 1043 roku do wiosny 1945 roku pracowało około piętnastu tysięcy więźniów. Około pięciu tysięcy z nich zakończyło życie przez nieludzkie warunki bytowe, ciężką pracę ponad siły i choroby.

Niektóre z tajemniczych podziemi Riese są udostępnione turystycznie i można je zwiedzać. Część jest dostępnych, jednak tylko na tzw. własną rękę. Należy zachować szczególną ostrożność przy ich zwiedzaniu.

Podziemne trasy turystyczne na Dolnym Śląsku

Podziemnych tras turystycznych, czyli sztolni i kopalni dostosowanych do ruchu turystycznego jest całkiem sporo. Po zakończeniu wydobycia kilka kopalń oraz sztolni mających charakter militarny zostało udostępnionych do bezpiecznego zwiedzania.

Najważniejsze atrakcje podziemne (trasy turystyczne) w województwie dolnośląskim to:

  • Stara Kopalnia w Wałbrzychu
  • Kopalnia Nowa Ruda
  • Kopalnia złota w Złotym Stoku
  • Kopalnia uranu Podgórze w Kowarach
  • Stara kopalnia uranu w Kletnie
  • Podziemna trasa turystyczna w Twierdzy Srebrna Góra
  • Podziemna trasa turystyczna w Twierdzy Kłodzko
  • Sztolnie Walimskie
  • Podziemna trasa turystyczna w Zamku Książ
  • Podziemne Miasto Osówka
  • Kompleks Włodarz

Podziemia nieudostępnione turystycznie, które można zwiedzić na własne ryzyko:

  • Sztolnia Wspomożenie Boże w Szklarskiej Porębie,
  • Kompleks Jawornik (Riese),
  • Sztolnia Silberloch w Górach Sowich
  • Sztolnie poszukiwawcze uranu w Szklarskiej Porębie,
  • Sztolnia dawnej kopalni pirytu koło Zakrętu Śmierci w Szklarskiej Porębie,
  • Kompleks Gontowa (Riese) – tutaj odradzam zwiedzanie – kompleks moim zdaniem bardzo niebezpieczny.

Bezpieczeństwo podczas dzikiej eksploracji sztolni

Eksploracja podziemnych przejść, sztolni i kopalni na własną rękę może być bardzo niebezpieczna. W niektórych obiektach może brakować tlenu. W innych skała może być niestabilna i grozić zawaleniem. Mogą być na przykład ukryte pod warstwą mulistej wody głębokie szyby. Wpadnięcie do nich może grozić hipotermią – woda jest bardzo zimna.

Niebezpieczeństw jest bardzo dużo i warto zastanowić się nad sensem schodzenie pod ziemię.

Należy bezwzględnie przestrzegać podstawowych zasad bezpieczeństwa. Najważniejsze z nich to:

  • Zawsze poinformuj kogoś, gdzie idziesz i na jak długo,
  • zawsze przed wejście i po wyjściu z podziemi daj znać komuś ze znajomych o tym fakcie,
  • nigdy nie eksploruj podziemnych korytarzy w pojedynkę,
  • zawsze zabieraj co najmniej trzy sprawdzone źródła światła,
  • unikaj eksploracji niesprawdzonych sztolni (może w nich na przykład brakować powietrza),
  • używaj czujnika wielogazowego podczas dzikich eksploracji,
  • ubierz się odpowiednio, w podziemiach jest dość zimno,
  • używaj kasku ochronnego

Pin It on Pinterest

Scroll to Top

Info o nowych wpisach? Zapisz się do newslettera. Nie wysyłam spamu!