Kompleks Włodarz to największe poznane do tej pory tajemnicze podziemia wykute w ramach projektu „Riese” (Olbrzym). Znajdują się oczywiście w Górach Sowich. Długość wykutych w gnejsie prekambryjskim korytarzy to około trzech kilometrów. Obok Podziemnego Miasta Osówka są chyba najbardziej popularnymi w Riese. Znana i udostępniona do zwiedzania część podziemi to jedynie jedna czwarta z wydrążonych w górze Włodarz sztolni. Przynajmniej według obecnych zarządców obiektu. Problem w tym, że do tych nieznanych części obiektu nikt jeszcze nie dotarł. Są więc jak Yeti. Wszyscy o nich mówią, ale nikt ich nie widział. No, chyba że mówimy o tym samym urządzeniu georadarowym, które widziało Złoty Pociąg w Wałbrzychu. A nawet dwa Złote Pociągi.

I tutaj małe zabezpieczenie z myślą o nie łapiących sarkazmu. Nie, moim zdaniem nie ma tam żadnych ukrytych bloków kompleksu Włodarz. To, co widzimy to wszystko, co udało się wykuć w sowiogórchich skałach. Kompleks Riese to jeden wielki plac budowy. Tylko tyle i aż tyle.

Włodarz – najdłuższe znane korytarze Riese

Kompleks Włodarz odwiedziłem już kolejny raz. Przy okazji wizyty ze znajomymi w pobliskim kompleksie Jawornik postanowiliśmy zahaczyć również o tę „atrakcję turystyczną”. Obiekt powstał w zboczy masywu Włodarza na górze o tej samej nazwie. Wznosi się ona na 811 m.n.p.m.

Włodarz przez Niemców był nazywany Wolfsberg, czyli Wilcza Góra. Wzniesienie o stromych zboczach, ze względnie płaskim wierzchołkiem idealnie nadawało się do kucia w nim sztolni i podziemnych hal. Dodatkowo twarda, gnejsowa skała zapewniała stabilność i bezpieczeństwo. Co prawda utrudniała bicie sztolni, jednak to nie było problemem. Niemcy dysponowali bowiem nieograniczoną i bardzo tanią siłą roboczą. Na placu budowy kompleksu Riese pracowało bowiem około piętnastu tysięcy więźniów i pracowników przymusowych.

Kompleks Włodarz - wejście nr 4
Kompleks Włodarz – wejście nr 4

Pod koniec 1943 roku właśnie to miejsce wybrano na lokalizację olbrzymiego podziemnego kompleksu. Miało tu się znaleźć miejsce dla kilkudziesięciu tysięcy osób. Planowano w Górach Sowich przygotować schrony, w których miały funkcjonować dowództwa poszczególnych rodzajów sił zbrojnych. Szczególną rolę w całym kompleksie miał odgrywać Zamek Książ. To tam miała mieścić się jedna z kwater Hitlera. W podziemiach zamku udostępniono niedawno do zwiedzania podziemną trasę turystyczną. Nie robi ona jednak takiego wrażenia jak choćby Podziemne Miasto Osówka, czy tajemnicze podziemia na Włodarzu.

Podziemia Kompleksu Włodarz
Podziemia Kompleksu Włodarz

Kompleks Włodarz jest miejscem dość popularnym wśród turystów. Szczególnie tych, lubiących podziemne wędrówki. Oczywiście nie spotkacie tu takich tłumów jak na Śnieżce. Jednak latem potrafi tu być dość tłoczno. W sezonie Kompleks Włodarz odwiedza kilkadziesiąt tysięcy turystów. Jeszcze bardziej popularny stał się on po zamieszaniu ze Złotym Pociągiem. Na szczęście nasza wycieczka miała miejsce w lutym, więc ruch nie był zbyt duży. Wraz z nami do podziemi weszło ledwie kilka osób, więc zwiedzanie było dość kameralne. Po uzbrojeniu głów w obowiązkowe kaski weszliśmy do podziemi wejściem numer 4.

Podziemne kino kompleksu Włodarz

Początek trasy to około pięćdziesięciometrowy spacer przez sztolnię prowadzącą wgłąb góry. Po jej przejściu urządzone w wykutej pod wartownię komorze podziemne kino. Tutaj oglądamy kilkunastominutowy film opisujący historię obiektu. Można w nim znaleźć sporo nieścisłości, ale nie będę się czepiał. Zauważam tylko, że film jest i może zaciekawić osoby po raz pierwszy odwiedzające obiekty Riese. 

Podziemne kino w Kompleksie Włodarz
Podziemne kino w Kompleksie Włodarz

Jak budowano podziemia kompleksu Riese

Wystarczy przyjrzeć się ścianom wewnątrz korytarzy, by mieć pojęcie o sposobie ich powstania. Zauważyć można sporo otworów strzałowych. To w takich otworach, wierconych na mniej więcej dwa metry w głąb skały umieszczano ładunki wybuchowe. Po odstrzale do pracy przystępowali więźniowie. Najpierw długimi lancami obijali strop, żeby odłupać ledwo trzymające się kawałki skał. Następnie to, co zalegało na spągu, było ładowane na lory i wywożone na zewnątrz.

Korytarze były kute lekko „pod górę” z dwóch powodów. Po pierwsze grawitacyjnie odpływała z nich woda. Po drugie wózki z urobkiem do wnętrza pchano puste. A obciążone urobkiem łatwiej było ze sztolni usunąć. Pojawiał się co prawda problem z ich wyhamowaniem, ale i na to były sposoby. Jednak wróćmy do naszej wycieczki po tajemniczych podziemiach projektu Riese.

Kompleks Włodarz - podziemne korytarze
Kompleks Włodarz – podziemne korytarze

Zwiedzanie z pokładu łodzi

Po obejrzeniu filmu ruszamy podziemnymi korytarzami w stronę zalanych części obiektu. Od przewodnika można się dowiedzieć trochę o historii całego Riese, jak i kompleksu Włodarz.  Docieramy do podziemnej przystani. Dalej już popłyniemy specjalnie przygotowanymi do tego celu łodziami. Już po około 15 metrach rejsu w podziemiach kompleksu docieramy do szybu wentylacyjnego. Dostarczał on grawitacyjnie świeże powietrze do obiektu. Głęboki (choć patrząc na niego z dołu, może powinienem powiedzieć: wysoki) na 43 metry i szeroki na 4-5 metrów robi wrażenie. Zwiedzając zewnętrzną trasę wokół Włodarza, można zobaczyć, jak ten szyb wygląda od góry. Co prawda szyb jest zabezpieczony kratą, ale można zajrzeć w otchłań.

Kompleks Włodarz - szyb wentylacyjny
Kompleks Włodarz – szyb wentylacyjny

Zwiedzanie części obiektu z pokładu łodzi jest sporą atrakcją. Płyniemy po zalanych sztucznie korytarzach do największej hali w kompleksie. Woda jest krystalicznie czysta, więc widać wszystko to, co zostało na spągu. Za napęd służą mięśnie jednego ze zwiedzających. Łódź trzeba przeciągać, chwytając zamontowaną pod stropem linę. Fajna zabawa. Mijamy kilka rozwidleń i trafiamy do olbrzymiej hali.

Tutaj dowiadujemy się o jej rozmiarach. To wysoka na 10, szeroka na 15 i długa na aż 80 metrów komora. Olbrzymia. Dobijamy łodziami do brzegu i dalej ruszamy pieszo. Po schodach wchodzimy na wyższy poziom i tutaj w spągu natrafiamy na otwory. Na ich dnie widać wodę. To pozostałości po sposobie drążenia hal w kompleksie Włodarz. 

Kompleks Włodarz - otwory w spągu
Kompleks Włodarz – otwory w spągu

Hale kuto prowadząc dwa korytarze jeden nad drugim. W spągu tego wyżej, który był jednocześnie stropem tego poniżej, drążono otwory, przez które zrzucano urobek. Następnie, kiedy korytarze osiągnęły wymagane wymiary, dziejące je skały wysadzano. W ten sposób powstawała jedna wielka komora. Takich dziur na wyższym poziomie jest kilka. Prace w obiekcie zostały przerwane wiosną 1945 roku. Nie zdążono już wysadzić skał i stworzyć kolejnej olbrzymiej hali.

Lora do usuwaniu urobku
Lora do usuwaniu urobku

Kompleks Włodarz – Wartownia i dziwne symbole

Ostatnim punktem podziemnego spaceru jest wartowania przy wejściu numer 3. Możemy tam zobaczyć trochę pozostałości sprzętu używanego przy pracach, a także uzbrojenia. Na suficie obetonowanej hali widać tajemnicze symbole, które ponoć odkryto podczas zdejmowania przegniłego szalunku. Symbole mają rzekomo wskazywać ukryte przejście. Podczas kręcenia programu Bogusława Wołoszańskiego wykonano w tym miejscu odwierty. Jednak zamiast na ukryte pomieszczenie natrafiono na litą skałę. 

Symbole na stropie wartowni
Symbole na stropie wartowni

Są tacy, którzy sądzą, że owe symbole zostały umieszczone na suficie hali jako chwyt marketingowy.

Kompleks Włodarz na powierzchni

Po wyjściu z podziemi ruszamy jeszcze w kierunku składu cementu. Można tom dotrzeć, kierując się żółtymi oznaczeniami trasy naziemnej, którą opisuję w jednym z wcześniejszych postów. Po drodze mijamy pozostałości rampy przeładunkowej i urządzeń wodnych. Kilkaset metrów dalej docieramy do tysięcy worków skamieniałego cementu. Miał on zostać użyty do obetonowania wykutych w skale korytarzy. Aby uzmysłowić sobie wielkość projektu, warto znać jeden fakt. W 1944 roku na budowę kompleksu Riese w Górach Sowich przekazano więcej cementu niż na budowę schronów przeciwlotniczych dla ludności cywilnej w całych Niemczech. 

Skład cementu
Kompleks Riese -skład cementu

Ze względu na krótki, zimowy dzień skład cementu był ostatnim punktem naszego spaceru. To jedno z miejsc, gdzie składowano materiały budowlane, które miały być wykorzystane w podziemiach projektu Riese. Mimo upływu lat miliony worków skamieniałego cementu robią ogromne wrażenie.

Podziemia Projektu Riese – Kompleks Włodarz – podsumowanie wycieczki

Kompleks Włodarz na pewno jest jednym z najciekawszych obiektów w rejonie Gór Sowich. Nie tylko dzięki długości korytarzy i wielkości hal. Ciekawe jest także to, co można zobaczyć na powierzchni ziemi w okolicy. Na pewno warto to miejsce odwiedzić. Zresztą podobnie jak Podziemne Miasto Osówka i cały Kompleks Riese.

W Góry Sowie z pewnością wrócę jeszcze nie raz, bo dla mnie są miejscem wyjątkowym. Tutaj bowiem zaczęła się moja przygoda z weekendową turystyką. Poznałem tu fantastycznych ludzi, z którymi uwielbiam się spotykać. Do zobaczenia więc w Górach Sowich i na innych szlakach. Zachęcam do obejrzenia galerii zdjęć pod postem. 

Wybierasz się w Góry Sowie? Zarezerwuj nocleg z Weekendowym Turystą!

Planujesz wyjazd do Wałbrzycha? Chcesz zwiedzić Zamek Książ? Skorzystaj z Booking.com w celu rezerwacji noclegów. Rezerwując z naszego linka płacisz dokładnie tyle samo, a pomagasz nam w rozwoju bloga i przygotowaniu nowych, ciekawych materiałów.

Booking.com

Kompleks Włodarz – galeria zdjęć

Zostaw komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Pin It on Pinterest

Scroll to Top

Info o nowych wpisach? Zapisz się do newslettera. Nie wysyłam spamu!